Quyền mua cổ phiếu (luật gọi là quyền mua cổ phần) là chứng khoán do công ty cổ phần phát hành, cho cổ đông hiện hữu quyền mua cổ phiếu mới trong một đợt phát hành thêm, theo giá và tỷ lệ định trước. Mỗi cổ phiếu bạn có tại ngày đăng ký cuối cùng thường nhận 1 quyền; tỷ lệ 10:1 nghĩa là 10 quyền được mua 1 cổ phiếu mới. Bạn có ba lựa chọn: đăng ký và nộp tiền mua, chuyển nhượng quyền cho người khác (chịu thuế 0,1%), hoặc bỏ quyền.
Định nghĩa trên nằm ở Luật Chứng khoán 2019, Điều 4 khoản 7. Quyền mua không bắt buộc thực hiện, nhưng bỏ quyền không phải là “không mất gì”: khi giá phát hành thấp hơn giá đóng cửa, giá tham chiếu bị điều chỉnh giảm vào ngày giao dịch không hưởng quyền, và về lý thuyết phần giảm đó chỉ được bù nếu bạn mua hoặc bán quyền.
Quyền mua cổ phiếu hoạt động thế nào?
Một đợt quyền mua đi qua bốn mốc: chốt danh sách cổ đông, phân bổ quyền, thời gian chuyển nhượng quyền, thời gian đăng ký và nộp tiền; cổ phiếu mới về tài khoản sau khi đợt chào bán kết thúc. Các mốc cụ thể nằm trong thông báo thực hiện quyền của từng đợt, CTCK nơi bạn lưu ký gửi lại cho khách.
| Mốc | Diễn ra gì | Căn cứ |
|---|---|---|
| Ngày giao dịch không hưởng quyền | Mua từ ngày này không còn được quyền; bảng giá ghi trạng thái 04 “Giao dịch không hưởng quyền mua” | Quyết định 22/QĐ-HĐTV 2026, Phụ lục III |
| Ngày đăng ký cuối cùng | Chốt danh sách người sở hữu được phân bổ quyền | Thông báo của từng đợt |
| Thời gian chuyển nhượng quyền | Bán quyền cho người khác, làm thủ tục qua CTCK | Thông báo của từng đợt |
| Thời gian đăng ký, nộp tiền | Đợt chào bán ra công chúng: tối thiểu 20 ngày; tiền mua vào tài khoản phong tỏa ở ngân hàng | Luật Chứng khoán 2019, Điều 26 khoản 2, 3 |
Cập nhật 26/10/2026.
Theo chu kỳ thanh toán T+2, ngày giao dịch không hưởng quyền đứng trước ngày đăng ký cuối cùng một ngày làm việc. Cách tính hai mốc này giống hệt với cổ tức, xem chi tiết ở bài cổ tức là gì.
Hai thông báo thực hiện quyền mà chúng tôi đọc (một đợt năm 2021, một đợt năm 2024) đều cho thời gian chuyển nhượng kết thúc sớm hơn thời gian đăng ký mua: đợt thứ nhất 17/9–30/9 so với 17/9–07/10, đợt thứ hai 16/01–31/01 so với 16/01–20/02. Muốn bán quyền thì hạn thực tế là mốc chuyển nhượng, không phải mốc nộp tiền.
Tỷ lệ thực hiện quyền 10:1 nghĩa là gì?
Tỷ lệ 10:1 nghĩa là 1 cổ phiếu được 1 quyền và 10 quyền được mua 1 cổ phiếu mới; số cổ phiếu được mua làm tròn xuống hàng đơn vị. Thông báo thực hiện quyền thường ghi đủ cả hai vế, ví dụ “01 cổ phiếu được hưởng 01 quyền, 06 quyền được mua 01 cổ phiếu mới”.
Ví dụ giả định, công ty A phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu, tỷ lệ 10:1, giá phát hành 10.000 đồng (bằng mệnh giá):
- Bạn có 1.035 cổ phiếu tại ngày đăng ký cuối cùng, nhận 1.035 quyền.
- Số cổ phiếu được mua: 1.035 ÷ 10 = 103,5, làm tròn xuống còn 103 cổ phiếu. Phần lẻ 0,5 bị hủy theo phương án làm tròn trong thông báo.
- Tiền cần nộp: 103 × 10.000 = 1.030.000 đồng.
Bạn được đăng ký ít hơn số tối đa, ví dụ chỉ mua 50 cổ phiếu, phần quyền còn lại coi như bỏ.
Giá cổ phiếu điều chỉnh thế nào khi không hưởng quyền mua?
Vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu là giá đóng cửa phiên trước điều chỉnh theo giá trị của quyền mua, nên thường thấp hơn giá đóng cửa. Quy chế 2026 ghi nguyên tắc “lấy giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất điều chỉnh theo giá trị cổ tức được nhận hoặc giá trị của các quyền kèm theo” (Quyết định 22/QĐ-HĐTV, Điều 33 khoản 4). Ngoại lệ: phát hành thêm với giá bằng hoặc cao hơn giá đóng cửa thì không điều chỉnh.
Quy chế không ghi công thức số. Phép tính dưới đây là cách pha loãng thông dụng, giá tham chiếu thực tế do Sở công bố. Tiếp ví dụ công ty A, giá đóng cửa phiên trước 25.000 đồng:
- Giá sau điều chỉnh ≈ (25.000 × 10 + 10.000 × 1) ÷ 11 = khoảng 23.636 đồng, trước khi làm tròn theo bước giá.
- Giá trị lý thuyết của 1 quyền ≈ (23.636 − 10.000) ÷ 10 = khoảng 1.364 đồng.
Với 1.000 cổ phiếu, trước ngày không hưởng quyền bạn có 25.000.000 đồng giá trị. Ba lựa chọn cho kết quả lý thuyết như sau:
| Lựa chọn | Cổ phiếu sau đợt | Giá trị lý thuyết (đồng) |
|---|---|---|
| Đăng ký mua 100 cổ phiếu, nộp 1.000.000 đồng | 1.100 | 25.000.000 |
| Bán 1.000 quyền ở 1.364 đồng | 1.000 | 25.000.000 |
| Bỏ quyền | 1.000 | 23.636.000 |
Số tính theo giá lý thuyết 23.636 đồng, làm tròn; giá thị trường sau ngày không hưởng quyền có thể khác. Dòng mua là giá trị 1.100 cổ phiếu (26.000.000 đồng) đã trừ 1.000.000 đồng vừa nộp; dòng bán quyền tính trước thuế 0,1% (1.364 đồng).
Bỏ quyền nghĩa là mất khoảng 1,36 triệu đồng giá trị lý thuyết so với hai lựa chọn còn lại. Đây là lý do ý kiến “quyền mua giúp mua rẻ” chỉ đúng một nửa: giá phát hành thấp hơn giá thị trường, nhưng chênh lệch đó đã được trừ vào giá tham chiếu.
Phát hành thêm cổ phiếu là gì, ai được mua?
Phát hành thêm cổ phiếu là việc công ty cổ phần tạo thêm cổ phiếu mới ngoài số đang lưu hành, để bán lấy tiền tăng vốn hoặc trao cho cổ đông; quyền mua chỉ xuất hiện khi công ty chào bán cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ sở hữu. Các hình thức hay gặp:
- Chào bán cho cổ đông hiện hữu: mọi cổ đông có tên tại ngày đăng ký cuối cùng nhận quyền mua theo tỷ lệ. Đây là chủ đề bài này.
- Chào bán riêng lẻ: bán cho một số nhà đầu tư xác định, cổ đông nhỏ không được mua.
- Phát hành cho người lao động (ESOP): chỉ người lao động trong danh sách được mua.
- Cổ tức bằng cổ phiếu, cổ phiếu thưởng: cổ đông nhận thêm cổ phiếu, không phải nộp tiền, xem bài cổ tức là gì.
Cổ phiếu cổ đông không đăng ký, không nộp tiền hoặc phần lẻ bị làm tròn, công ty được phân phối tiếp cho nhà đầu tư khác với điều kiện không thuận lợi hơn điều kiện dành cho cổ đông hiện hữu, trừ khi đại hội đồng cổ đông chấp thuận khác. Số cổ phiếu phân phối lại này bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 1 năm kể từ ngày kết thúc đợt chào bán, trừ cổ phiếu lẻ và phần tổ chức bảo lãnh phát hành mua theo cam kết (Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 42 khoản 1, 2, 4).
Đăng ký quyền mua trên app ở các CTCK khác nhau thế nào?
Cổ phiếu đã lưu ký thì đăng ký quyền mua ngay trên app của CTCK nơi lưu ký; mỗi CTCK đặt giờ chốt online và quy định nguồn tiền riêng. Ba hướng dẫn chính thức chúng tôi đọc, xếp theo thứ tự chữ cái:
| CTCK | Đường dẫn trên app | Giờ chốt online của CTCK | Tiền dùng để mua |
|---|---|---|---|
| DNSE (EntradeX) | Sở hữu → Quyền mua | 16h00 ngày hết hạn đăng ký | Chưa công bố |
| KBSV (KB Buddy) | Tiện ích → Giao dịch khác → Đăng ký quyền mua | Chưa công bố | Chỉ tiền mặt trên tiểu khoản có quyền, không tính tiền bán chờ về |
| SSI (iBoard Pro) | Thông tin quyền → chọn mã → nhập khối lượng | 16h30 ngày cuối đăng ký | Tiền mặt hoặc sức mua tài khoản ký quỹ (nếu có) |
Theo trang hướng dẫn của từng CTCK, đọc 23–26/10/2026. “Chưa công bố”: trang hướng dẫn không ghi.
Hai điểm chung: quyền mua chỉ hiện trên app trong thời gian đăng ký (DNSE ghi rõ quyền hiển thị từ ngày bắt đầu theo thông báo của VSDC), và bạn được đăng ký nhiều lần cho tới hết số quyền. Giờ chốt của CTCK áp cho kênh online; công ty phát hành và VSDC có mốc riêng ghi trong thông báo, các hướng dẫn trên không nói CTCK chốt sớm hơn bao nhiêu so với mốc đó. Với cổ phiếu còn ở dạng sổ (chưa lưu ký), cổ đông làm hồ sơ trực tiếp với công ty phát hành.
Nếu đang chuyển cổ phiếu sang CTCK khác giữa đợt quyền mua, quyền mua được quản lý như một mã riêng và phải khai cả mã gốc lẫn mã quyền, xem cách chuyển cổ phiếu sang công ty chứng khoán khác.
Chuyển nhượng quyền mua thế nào, chịu thuế bao nhiêu?
Quyền mua được chuyển nhượng trong thời gian chuyển nhượng do công ty phát hành công bố, thường chỉ một lần; người bán quyền chịu thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng. Quy định “một lần” ghi trong các thông báo thực hiện quyền chúng tôi đọc, ví dụ: “chỉ được chuyển nhượng một lần. Bên nhận chuyển nhượng không được chuyển nhượng cho người thứ ba”. Chúng tôi chưa tìm thấy điều khoản này trong Luật Chứng khoán hay Nghị định 155/2020/NĐ-CP, nên mỗi đợt cần đọc thông báo của chính đợt đó.
Thuế: Nghị định 253/2026/NĐ-CP xếp quyền mua cổ phiếu vào thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán (Điều 10 khoản 2), thuế bằng giá chuyển nhượng × 0,1% theo từng lần (Điều 54 khoản 1). Bán 1.000 quyền ở 1.300 đồng thu 1.300.000 đồng, thuế 1.300 đồng.
Thủ tục: cổ phiếu đã lưu ký thì chuyển nhượng quyền tại CTCK nơi lưu ký; hai bên tự thỏa thuận giá, CTCK gửi giấy đề nghị theo Mẫu 18/THQ của VSDC và ghi nhận khi VSDC chấp thuận (hướng dẫn của FPTS). Cổ đông chưa lưu ký nộp giấy đề nghị chuyển nhượng kèm tờ khai thuế thu nhập cá nhân cho tổ chức phát hành, như hướng dẫn năm 2021 của SSI. Người nhận quyền sau đó đăng ký mua và nộp tiền như cổ đông.
Quyền mua khác gì chứng quyền và quyền chọn mua?
Quyền mua do chính công ty cổ phần phát hành cho cổ đông để mua cổ phiếu mới; chứng quyền có bảo đảm do CTCK phát hành và thanh toán bằng tiền; quyền chọn mua là hợp đồng phái sinh giữa hai bên. Ba thuật ngữ này hay bị trộn vì đều có chữ “quyền” và “mua”:
| Tiêu chí | Quyền mua cổ phần | Chứng quyền có bảo đảm | Quyền chọn mua |
|---|---|---|---|
| Ai phát hành | Công ty cổ phần | CTCK | Bên bán hợp đồng |
| Ai được nhận, mua | Cổ đông hiện hữu | Mọi nhà đầu tư | Người mua hợp đồng |
| Khi thực hiện | Nhận cổ phiếu mới | Nhận tiền chênh lệch | Mua tài sản ở giá thực hiện |
| Ở Việt Nam | Có, theo từng đợt | Niêm yết trên HOSE | Chưa niêm yết |
Định nghĩa theo Luật Chứng khoán 2019, Điều 4 khoản 6, 7, 11. Cập nhật 26/10/2026.
Luật còn một khái niệm thứ tư, “chứng quyền” (không có chữ “có bảo đảm”, Điều 4 khoản 5): phát hành kèm trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi, cho quyền mua cổ phiếu phổ thông ở giá định trước. Loại này gặp trong các đợt trái phiếu kèm chứng quyền, không phải mã CW trên bảng giá. Cách mua và đọc mã chứng quyền có bảo đảm nằm ở bài cách mua chứng quyền; cơ chế quyền chọn, phí quyền chọn ở bài quyền chọn là gì.
