Luật Chứng khoán đang áp dụng là Luật số 54/2019/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2021), đã được sửa bởi Luật 56/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2025) và Luật Phục hồi, phá sản 142/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/03/2026). Không có “Luật Chứng khoán 2024” riêng: Luật 56/2024 chỉ sửa 20 khoản trong Luật 2019, chủ yếu về định nghĩa thao túng thị trường, nhà đầu tư chuyên nghiệp mua trái phiếu riêng lẻ, chào bán riêng lẻ và điều kiện công ty đại chúng. Một dự án sửa Luật Chứng khoán nữa đã được trình Quốc hội ngày 17/10/2026; tính đến 26/10/2026 chúng tôi chưa thấy thông tin luật được thông qua.
Bài này không chép toàn văn luật. Chúng tôi gom các văn bản mà một người có tài khoản chứng khoán hay gặp, ghi số điều khoản đã đọc ở bản gốc, và chỉ ra điểm nào chạm tới tài khoản của bạn. Đây là mô tả nội dung văn bản, không phải tư vấn pháp lý.
Hệ văn bản đang áp dụng cho nhà đầu tư cá nhân
Luật đặt khung, nghị định của Chính phủ hướng dẫn chi tiết, thông tư của Bộ Tài chính quy định cách làm, còn quy chế của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Sở Giao dịch Chứng khoán đặt con số cụ thể như biên độ, tỷ lệ ký quỹ.
| Văn bản | Điều chỉnh gì | Hiệu lực | Sửa đổi, thay thế (tính đến 26/10/2026) |
|---|---|---|---|
| Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 | Khung chung của thị trường | 01/01/2021 | Sửa bởi Luật 56/2024/QH15 và Luật 142/2025/QH15 |
| Nghị định 155/2020/NĐ-CP | Chào bán, niêm yết, nhà đầu tư nước ngoài, CTCK | 01/01/2021 | Sửa bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP (hiệu lực 11/09/2025) |
| Nghị định 158/2020/NĐ-CP | Chứng khoán phái sinh | 01/01/2021 | Sửa bởi Nghị định 306/2025/NĐ-CP (hiệu lực 09/01/2026) |
| Nghị định 156/2020/NĐ-CP | Xử phạt hành chính | 01/01/2021 | Sửa bởi Nghị định 128/2021 (01/01/2022) và 306/2025 (09/01/2026) |
| Thông tư 120/2020/TT-BTC | Giao dịch chứng khoán trên hệ thống của Sở | 15/02/2021 | Sửa bởi Thông tư 68/2024/TT-BTC; Thông tư 08/2026/TT-BTC (theo LSVN) |
| Thông tư 121/2020/TT-BTC | Hoạt động của công ty chứng khoán | 15/02/2021 | Sửa bởi Thông tư 68/2024/TT-BTC; Thông tư 08/2026/TT-BTC (theo LSVN) |
| Thông tư 119/2020/TT-BTC | Lưu ký, bù trừ, thanh toán | 15/02/2021 | Sửa bởi Thông tư 68/2024/TT-BTC; bị thay bởi Thông tư 145/2026/TT-BTC từ 16/11/2026 |
| Quyết định 87/QĐ-UBCK | Quy chế giao dịch ký quỹ (margin) | 01/04/2017 | Sửa khoản 5 Điều 3 bởi Quyết định 1205/QĐ-UBCK |
| Quyết định 22/QĐ-HĐTV, 23/QĐ-HĐTV (2026) | Quy chế niêm yết, giao dịch và quy chế UPCoM của Sở | Ngày ký (16/03, 18/03/2026) | Thay hai quyết định cùng số năm 2025 |
| Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP | Thuế 0,1% khi bán chứng khoán | 01/07/2026 | Áp dụng từ 01/07/2026 |
Các bài giải thích chi tiết từng phần: quy chế margin ở margin là gì, diện cảnh báo, kiểm soát, hủy niêm yết theo quy chế 2026 ở cổ phiếu bị cảnh báo là gì, nghĩa vụ của CTCK với khách ở công ty chứng khoán là gì, Thông tư 145/2026 và việc lưu ký, bù trừ ở VSDC là gì, thuế ở thuế chuyển nhượng chứng khoán.
Thông tư 08/2026/TT-BTC chúng tôi mới đối chiếu qua bài tóm tắt của tạp chí Luật sư Việt Nam (LSVN), chưa đọc bản gốc, nên bảng chỉ ghi số hiệu theo nguồn này, không ghi nội dung sửa.
Luật 56/2024 sửa gì trong Luật Chứng khoán?
Luật 56/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024; Điều 1 của nó có 20 khoản sửa Luật Chứng khoán, trong đó năm nhóm chạm tới nhà đầu tư cá nhân: định nghĩa thao túng thị trường, nhà đầu tư chuyên nghiệp mua trái phiếu riêng lẻ, chào bán riêng lẻ, điều kiện công ty đại chúng và việc VSDC được lập công ty con làm bù trừ. Phần lớn có hiệu lực từ 01/01/2025. Riêng quy định về nhà đầu tư chuyên nghiệp mua, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và yêu cầu vốn chủ sở hữu của công ty đại chúng có hiệu lực từ 01/01/2026 (Điều 10 khoản 2).
Luật 56 là luật sửa chín luật một lúc (Chứng khoán, Kế toán, Kiểm toán độc lập, Ngân sách nhà nước, Quản lý thuế, Thuế thu nhập cá nhân và ba luật khác), nên khi tìm “Luật 56/2024” sẽ gặp cả nội dung không liên quan tới chứng khoán.
Thao túng thị trường có định nghĩa riêng
Luật 2019 chỉ liệt kê hành vi thao túng trong Điều 12. Luật 56 thêm khoản 49 vào Điều 4, định nghĩa thao túng thị trường chứng khoán bằng sáu nhóm hành vi, và Điều 12 khoản 3 nay chỉ còn một câu cấm “thực hiện hành vi thao túng thị trường chứng khoán”. Trong sáu nhóm có hai điểm người đọc nhóm chat chứng khoán nên biết:
- Điểm c: liên tục mua hoặc bán với khối lượng chi phối vào lúc mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm thao túng giá.
- Điểm đ: đưa ra ý kiến trực tiếp hoặc gián tiếp qua phương tiện thông tin đại chúng về một chứng khoán, một tổ chức phát hành nhằm tạo ảnh hưởng đến giá “sau khi đã thực hiện giao dịch và nắm giữ vị thế” với chứng khoán đó.
Nhà đầu tư chuyên nghiệp cá nhân và trái phiếu riêng lẻ
Tiêu chí nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là cá nhân không đổi so với Luật 2019 (Điều 11 khoản 1): có chứng chỉ hành nghề chứng khoán, hoặc nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch tối thiểu 2 tỷ đồng theo xác nhận của công ty chứng khoán, hoặc có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu 1 tỷ đồng. Điểm đổi là quyền mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ: từ 01/01/2026, cá nhân chuyên nghiệp chỉ được mua, giao dịch, chuyển nhượng trái phiếu riêng lẻ có xếp hạng tín nhiệm và kèm một trong hai điều kiện: có tài sản bảo đảm, hoặc có bảo lãnh thanh toán của tổ chức tín dụng (Điều 11 khoản 1b mới). Trái phiếu riêng lẻ đã chào bán trước 01/01/2026 và còn dư nợ tiếp tục theo luật cũ đến khi trả hết gốc, lãi (Điều 11 khoản 1 điểm a của Luật 56).
Luật 56 cũng thêm nhà đầu tư nước ngoài (cá nhân quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài đầu tư kinh doanh tại Việt Nam) vào danh sách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp (điểm e khoản 1 Điều 11).
Chào bán riêng lẻ: thêm quyền đình chỉ và hủy
Cổ phiếu chào bán riêng lẻ vẫn bị hạn chế tối thiểu 3 năm với nhà đầu tư chiến lược và 1 năm với nhà đầu tư chuyên nghiệp như bản 2019, nhưng phạm vi hạn chế nay ghi là “giao dịch, chuyển nhượng” (Điều 31 khoản 1 điểm c). Hai điều mới:
- Điều 31a: UBCKNN được đình chỉ đợt chào bán riêng lẻ tối đa 60 ngày khi hồ sơ có thông tin sai lệch hoặc việc phân phối sai quy định; nhà đầu tư yêu cầu thì tổ chức phát hành phải thu hồi chứng khoán và hoàn tiền trong 15 ngày.
- Điều 31b: hết thời hạn đình chỉ mà không khắc phục thì đợt chào bán bị hủy, tổ chức phát hành hoàn tiền trong 15 ngày, quá hạn phải bồi thường. Cổ phiếu đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch thì không hủy.
Công ty đại chúng và bù trừ
Điều kiện công ty đại chúng (Điều 32 khoản 1 điểm a) nay gồm vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng, thêm vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng (phần vốn chủ áp dụng từ 01/01/2026), và tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Điều 38 liệt kê lại các trường hợp bị hủy tư cách công ty đại chúng, ví dụ hai năm liên tục không công bố báo cáo tài chính năm được kiểm toán.
Về hạ tầng, Luật 56 cho Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) lập công ty con (Điều 55 khoản 4) và cho phép bù trừ qua VSDC hoặc công ty con (Điều 63 khoản 1). Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm được quy định chi tiết ở Thông tư 145/2026/TT-BTC (hiệu lực 16/11/2026).
Nghị định 155/2020 còn hiệu lực không, Nghị định 245/2025 sửa gì?
Còn. Nghị định 155/2020/NĐ-CP (ký 31/12/2020, hiệu lực 01/01/2021) vẫn là nghị định hướng dẫn chính của Luật Chứng khoán; Nghị định 245/2025/NĐ-CP ký ngày 11/09/2025, có hiệu lực ngay từ ngày ký, sửa và bổ sung nhiều điều chứ không thay thế nó. Điều 1 của Nghị định 245 có 89 khoản sửa, đa số về hồ sơ chào bán, niêm yết và quản trị doanh nghiệp. Bốn điểm người giữ cổ phiếu nên biết:
| Nội dung | Điều khoản Nghị định 155 (sửa bởi Nghị định 245) | Điểm mới |
|---|---|---|
| Hủy niêm yết bắt buộc | Điều 120 khoản 1 điểm e | Lỗ 3 năm liên tục, hoặc lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ thực góp, hoặc vốn chủ sở hữu âm trên báo cáo kiểm toán năm gần nhất |
| Điều kiện niêm yết cổ phiếu | Điều 109 khoản 1 điểm c | ROE năm liền trước tối thiểu 5%, 2 năm liền trước có lãi, không lỗ lũy kế |
| Niêm yết ngay khi IPO | Điều 111a (mới) | Nộp hồ sơ niêm yết cùng lúc chào bán lần đầu; ngày giao dịch đầu tiên không quá 30 ngày sau quyết định chấp thuận niêm yết |
| Tỷ lệ sở hữu nước ngoài | Bãi bỏ điểm e khoản 1 Điều 139 | Công ty không còn tự đặt room ngoại thấp hơn mức luật định; công ty đã thông báo mức thấp hơn chỉ được đổi lên cao hơn (Điều 3 khoản 4 Nghị định 245) |
Với điểm cuối, Nghị định 245 cho công ty đại chúng chưa thông báo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 12 tháng kể từ ngày hiệu lực để hoàn tất (Điều 3 khoản 3), tức hạn đã hết vào tháng 9/2026 (12 tháng kể từ 11/09/2025). Bối cảnh của thay đổi này với việc nâng hạng thị trường nằm ở bài nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thông tư 68/2024 đổi gì cho người mua cổ phiếu?
Thông tư 68/2024/TT-BTC (ký 18/09/2024, hiệu lực 02/11/2024) cho tổ chức nước ngoài mua cổ phiếu không cần đủ tiền khi đặt lệnh; nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn phải đủ tiền, trừ khi giao dịch ký quỹ. Thông tư sửa điểm a khoản 1 Điều 7 Thông tư 120/2020: nhà đầu tư phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua, ngoại trừ giao dịch ký quỹ theo Điều 9 và tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài mua theo Điều 9a mới. Điều 9a giao CTCK đánh giá rủi ro thanh toán của tổ chức đó; nếu tổ chức không trả đủ tiền, nghĩa vụ chuyển sang CTCK qua tài khoản tự doanh. Thông tư 68 còn sửa Thông tư 119/2020, Thông tư 121/2020 và Thông tư 96/2020 (ngôn ngữ công bố thông tin).
Ở Việt Nam có được bán khống không?
Chưa, với cổ phiếu. Thông tư 120/2020/TT-BTC chỉ cho đặt lệnh bán chứng khoán đã có sẵn trên tài khoản lưu ký tại ngày giao dịch (Điều 7 khoản 3); cơ chế bán khống có bảo đảm đã có trong thông tư nhưng UBCKNN chưa triển khai. Điều 11 Thông tư 120 ghi UBCKNN triển khai bán khống có bảo đảm “tùy vào tình hình thị trường” và ban hành quy chế hướng dẫn riêng; tính đến 26/10/2026 chúng tôi chưa thấy quy chế này. Luật Chứng khoán 2019 không dùng thuật ngữ bán khống. Muốn có vị thế bán, nhà đầu tư Việt Nam hiện chỉ dùng được hợp đồng tương lai chỉ số; so sánh hai cách ở long short là gì.
Hành vi nào bị cấm theo Luật Chứng khoán?
Điều 12 Luật Chứng khoán cấm bảy nhóm hành vi: gian lận, công bố thông tin sai lệch; dùng thông tin nội bộ; thao túng thị trường; kinh doanh chứng khoán không phép; dùng tài khoản, tài sản của khách khi không được ủy thác; cho mượn tài khoản dẫn đến thao túng; tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán trái phép. Ba khoản sau gần với nhà đầu tư cá nhân nhất.
Khoản 4 cấm kinh doanh chứng khoán, cung cấp dịch vụ về chứng khoán khi chưa được UBCKNN cấp phép. Tư vấn đầu tư là nghiệp vụ cần giấy phép, và đưa khuyến nghị mua, bán, nắm giữ cổ phiếu là tư vấn đầu tư. Theo VietnamFinance (17/04/2026), UBCKNN xử phạt Công ty Cổ phần Đầu tư ITP 225 triệu đồng vì thực hiện nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán khi chưa được cấp giấy phép (đăng báo cáo có khuyến nghị mua, bán, nắm giữ cổ phiếu trên website của công ty), kèm bốn lệnh cấm trong 2 năm, trong đó có cấm kinh doanh, cung cấp dịch vụ về chứng khoán.
Khoản 6 cấm cho người khác mượn tài khoản để giao dịch hoặc đứng tên sở hữu hộ dẫn đến thao túng giá. Từ 09/01/2026, Nghị định 306/2025/NĐ-CP sửa khoản 1 Điều 34 Nghị định 156/2020: người cho mượn tài khoản trong trường hợp này bị đình chỉ hoạt động giao dịch chứng khoán từ 18 đến 24 tháng.
Khoản 3 dẫn sang định nghĩa thao túng ở khoản 49 Điều 4, đã nói ở phần Luật 56.
Luật Chứng khoán sắp sửa tiếp những gì?
Theo CafeF (18/10/2026), dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán được Bộ trưởng Bộ Tài chính trình Quốc hội chiều 17/10/2026, tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI; tính đến 26/10/2026 chúng tôi chưa thấy thông tin luật được thông qua, nên chưa có ngày hiệu lực. Cùng nguồn, dự thảo sửa 44 điều, bổ sung 1 điều, giữ nguyên 91 điều. Các nội dung dự thảo được nêu gồm:
- Bổ sung quy định giao dịch điện tử: CTCK được giao kết hợp đồng với khách bằng văn bản hoặc hình thức phù hợp pháp luật về giao dịch điện tử.
- Quỹ ETF được nhận hoán đổi cả tài sản khác theo quy định của Chính phủ, và không phải tuân thủ hạn mức với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu.
- Chi nhánh ngân hàng nước ngoài được cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát; cắt giảm một số điều kiện với ngân hàng đăng ký lưu ký, ngân hàng thanh toán và với việc thành lập, hoạt động của công ty quản lý quỹ.
Đây là nội dung dự thảo, chưa phải luật. Bài này sẽ cập nhật bảng văn bản và từng điểm thay đổi khi Quốc hội có kết quả và văn bản chính thức được đăng.
