Bot phái sinh là chương trình tự đặt lệnh hợp đồng tương lai chỉ số VN30 (VN30F) theo quy tắc lập sẵn, gửi qua API (cổng lập trình) của công ty chứng khoán (CTCK); tính đến 22/10/2026, SSI, DNSE, TCBS và VPBankS mở API đặt lệnh phái sinh cho khách cá nhân. Tự viết, tự chạy bot trên tài khoản đứng tên mình qua API chính thức chưa bị văn bản nào chúng tôi tìm thấy cấm riêng, nhưng tháng 9/2023 UBCKNN cho rằng đặt lệnh tự động “chưa được phép thực hiện” và chưa làm rõ lại. Nhận chạy bot hộ trên tài khoản người khác để thu phí, chia lãi là việc chỉ tổ chức được UBCKNN cấp phép mới được làm; đưa mật khẩu hay khóa API cho người khác không phải là ủy quyền hợp lệ. Chúng tôi không xếp hạng bot nào: mỗi lần mở rồi đóng 1 hợp đồng đã tốn 42.800–52.800 đồng phí và thuế (ở 1.900 điểm), nên câu hỏi đầu tiên với bất kỳ bot nào là kết quả của nó đã trừ khoản này chưa.
Bài này tổng hợp văn bản còn hiệu lực đến 22/10/2026. Đây là thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
Bot giao dịch phái sinh là gì?
Bot giao dịch phái sinh là phần mềm thay bạn bấm lệnh: nó đọc giá, áp quy tắc có sẵn, rồi gửi lệnh mua, bán VN30F vào tài khoản của bạn qua API của CTCK mà không cần người thao tác từng lệnh. Lệnh do bot gửi vẫn là lệnh của chủ tài khoản, chịu cùng biểu phí, thuế và quy chế của Sở như lệnh đặt tay.
Chữ “bot” trên mạng đang được dùng cho năm thứ khác nhau, khác ở chỗ ai ra quyết định và ai cầm chìa khóa tài khoản:
| Hình thức | Ai ra quyết định | Ai giữ khóa API | Rủi ro pháp lý |
|---|---|---|---|
| Lệnh điều kiện trên app | Bạn, CTCK kích hoạt | Bạn | Như lệnh thường |
| Tự viết bot qua API | Code của bạn | Bạn | Chưa có cấm riêng; lưu ý văn bản 2023 |
| Mua phần mềm, tự chạy | Bạn | Bạn | Chưa có quy định riêng; văn bản 2023 vẫn áp |
| Mua tín hiệu | Bên bán | Bạn | Có thể là tư vấn không phép |
| Chạy hộ, copy trade, ủy thác | Bên vận hành | Bên vận hành | Cao: kinh doanh không phép |
Lệnh điều kiện (chốt lời, cắt lỗ, Stop, OCO trên app của SSI, DNSE, VPS) là dạng “bán tự động”: mỗi thiết lập chỉ kích hoạt một lần, nên về bản chất vẫn là giao dịch thủ công; cách đặt có ở bài hướng dẫn giao dịch phái sinh.
Bot phái sinh có hợp pháp không?
Không có câu trả lời có hay không tuyệt đối. Tự viết bot, chạy trên tài khoản đứng tên mình qua API chính thức của CTCK là dùng dịch vụ giao dịch trực tuyến mà CTCK được phép cung cấp, và chúng tôi chưa thấy luật, nghị định hay thông tư nào cấm riêng việc này; nhưng tháng 09/2023 UBCKNN cho rằng đặt lệnh tự động bằng robot “chưa được phép thực hiện” và đến 22/10/2026 chưa có văn bản công khai nào làm rõ lại. Nhận chạy bot hộ trên tài khoản người khác để thu phí hoặc chia lãi khi không có giấy phép thì vướng điều cấm tại khoản 4 Điều 12 Luật Chứng khoán.
Tự viết bot, chạy trên tài khoản của bạn
API đặt lệnh mà SSI, DNSE, TCBS, VPBankS công bố thuộc dịch vụ giao dịch chứng khoán trực tuyến, nghiệp vụ mà CTCK có môi giới được phép cung cấp (Luật Chứng khoán Điều 86 khoản 1 điểm b).
Điểm cần biết là văn bản của UBCKNN năm 2023. Theo VnEconomy và VOV (13/09/2023), UBCKNN yêu cầu các CTCK rà soát và “dừng ngay việc sử dụng robot đặt lệnh giao dịch chứng khoán trực tuyến tự động với tần suất lớn”, có biện pháp kỹ thuật ngăn đặt lệnh tự động, và “yêu cầu nhà đầu tư chấm dứt việc sử dụng hình thức trên (nếu có) khi chưa được cơ quan quản lý cho phép”. Theo VietTimes (10/09/2023), UBCKNN viện dẫn Thông tư 134/2017/TT-BTC và Thông tư 73/2020/TT-BTC về giao dịch điện tử (VnEconomy, VOV ghi số “13/2017”), cho rằng dùng các công nghệ này để đặt lệnh “chưa được phép thực hiện”. Hai thông tư này vẫn còn hiệu lực đến 22/10/2026. Báo chí không công bố số văn bản.
Đến tháng 10/2026, bốn CTCK kể trên đều công bố API đặt lệnh cho cá nhân, kèm giới hạn tần suất riêng. Chúng tôi chưa tìm thấy văn bản công khai nào của UBCKNN thu hồi hay làm rõ yêu cầu năm 2023, cũng chưa có quy định riêng về giao dịch thuật toán của cá nhân. Hai hướng đang soạn: dự thảo thông tư giao dịch điện tử có mục riêng về Open API (Thời báo Tài chính, 08/07/2026), và dự án luật sửa đổi Luật Chứng khoán có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến ngày 03/09/2026.
Đây là cách hiểu của chúng tôi, không phải ngưỡng do UBCKNN công bố: văn bản năm 2023 nói chung về “hình thức đặt lệnh tự động” và không nêu mức tần suất nào là được phép. Giới hạn tần suất của CTCK là giới hạn kỹ thuật, không phải sự cho phép của cơ quan quản lý. Nếu vẫn chạy, dùng đúng API CTCK cung cấp, giữ số lệnh ở mức một người giao dịch, và hỏi CTCK bằng văn bản trước khi chạy chiến lược đặt nhiều lệnh.
Mua phần mềm bot hoặc mua tín hiệu
Luật Chứng khoán Điều 4 khoản 32 định nghĩa tư vấn đầu tư chứng khoán là “cung cấp cho khách hàng kết quả phân tích, báo cáo phân tích và đưa ra khuyến nghị liên quan đến việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán”. Chỉ CTCK và công ty quản lý quỹ được cấp phép mới được làm việc này; làm khi chưa có phép là vi phạm Điều 12 khoản 4. Một nhóm thu phí tháng để gửi tín hiệu “mua 2 hợp đồng ở 1.890” vì vậy có thể rơi vào tư vấn đầu tư không phép. Tháng 4/2026, UBCKNN phạt Công ty Cổ phần Đầu tư ITP 225 triệu đồng vì thực hiện nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán khi chưa được cấp phép (đăng báo cáo phân tích kèm khuyến nghị giao dịch cổ phiếu trên website), kèm lệnh cấm chào bán, niêm yết, kinh doanh và giao dịch chứng khoán trong 2 năm (VietnamFinance, 17/04/2026).
Mua một phần mềm mà bạn tự cài quy tắc, tự chạy trên máy mình thì giống mua một công cụ hơn là mua lời khuyên. Chúng tôi chưa thấy văn bản nào nói rõ trường hợp này. Ranh giới mờ dần khi phần mềm đi kèm “bộ tham số” do bên bán cập nhật mỗi tuần, hay khi bên bán điều khiển bot từ máy chủ của họ. Dù vậy, phần mềm mua về vẫn tự đặt lệnh, nên yêu cầu năm 2023 của UBCKNN nêu ở trên áp dụng như với bot tự viết.
Giao tài khoản, khóa API cho người khác chạy (ủy thác, copy trade)
Đây là trường hợp rủi ro nhất. Luật Chứng khoán Điều 4 khoản 35 định nghĩa quản lý danh mục đầu tư là “hoạt động quản lý theo ủy thác của từng nhà đầu tư trong việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán”, nghiệp vụ của công ty quản lý quỹ. Ngay cả CTCK được nhận ủy thác (Thông tư 121/2020/TT-BTC Điều 19) cũng chỉ được làm với cổ phiếu, chứng chỉ quỹ niêm yết, không gồm hợp đồng tương lai VN30; hợp đồng tối đa 01 năm, không được quyết định toàn bộ giao dịch, người quản lý phải có chứng chỉ hành nghề. Công ty quản lý quỹ thì khác: được mở tài khoản giao dịch phái sinh để quản lý danh mục cho nhà đầu tư ủy thác (Thông tư 58/2021/TT-BTC Điều 6 khoản 4 điểm a).
Một cá nhân hay “team” không có giấy phép nhận chạy bot hộ trên tài khoản VN30F của bạn rồi chia 30% lãi là đang quản lý tài khoản thay bạn, việc mà luật chỉ cho tổ chức được UBCKNN cấp phép làm.
Copy trade (tài khoản của bạn tự sao chép lệnh của một tài khoản khác) cũng đặt quyết định giao dịch vào tay người khác. Chúng tôi chưa thấy văn bản nào của UBCKNN gọi tên copy trade; nếu bên cung cấp thu phí hay chia lợi nhuận, các điều khoản về tư vấn, quản lý tài khoản ở trên là chỗ để đối chiếu.
Mức phạt nếu vi phạm
| Hành vi | Mức phạt với cá nhân | Căn cứ |
|---|---|---|
| Kinh doanh chứng khoán khi chưa được cấp phép | 100–150 triệu đồng (bằng 1/2 mức 200–300 triệu đồng áp cho tổ chức) | Nghị định 156/2020 Điều 24 khoản 5 điểm a; Điều 5 khoản 3 điểm c (sửa bởi Nghị định 128/2021) |
| Thao túng thị trường (xử phạt hành chính) | 5 lần khoản thu trái pháp luật, không thấp hơn 1,5 tỷ đồng | Điều 36 khoản 1 và Điều 5 khoản 3 (sửa bởi Nghị định 128/2021) |
Theo Điều 5 khoản 3 điểm c Nghị định 156/2020 (sửa bởi Nghị định 128/2021), mức phạt tiền ở Chương II là mức áp cho tổ chức; cá nhân có cùng hành vi bị phạt bằng 1/2 mức đó. Điều 24 không thuộc các trường hợp ngoại lệ của điểm này. Áp điều khoản nào cho một trường hợp cụ thể là việc của cơ quan có thẩm quyền.
Thao túng không chỉ là chuyện của “đội lái”. Từ 01/01/2025, khoản 49 Điều 4 Luật Chứng khoán liệt kê các hành vi thao túng, trong đó có “đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch” mà không chuyển quyền sở hữu thực sự nhằm tạo giá, cung cầu giả tạo, và liên tục mua hoặc bán với khối lượng chi phối vào lúc mở cửa, đóng cửa nhằm thao túng giá. Cho người khác mượn tài khoản để chạy bot có hệ quả riêng, xem phần hỏi đáp cuối bài.
Bot phái sinh tốn những chi phí gì?
Mỗi lần bot mở rồi đóng 1 hợp đồng tốn 42.800–52.800 đồng ở mức 1.900 điểm, tức 0,43–0,53 điểm, gồm phí CTCK 0–5.000 đồng mỗi lượt (tự giao dịch), phí Sở 2.700 đồng, phí bù trừ VSDC 2.550 đồng và thuế khoảng 16.150 đồng mỗi lượt. Phí API riêng: TCBS ghi đăng ký miễn phí, VPBankS ghi miễn phí dịch vụ; SSI và DNSE chưa công bố.
Thuế là khoản lớn nhất. Từ 01/07/2026, theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP Điều 54 khoản 5, hướng dẫn tại Thông tư 87/2026/TT-BTC Điều 5, thuế mỗi lượt bằng 0,1% × giá × 100.000 đồng × số hợp đồng × tỷ lệ ký quỹ ban đầu (17% từ 16/10/2026) ÷ 2, tính trên cả lệnh lỗ. Ở 1.900 điểm là 16.150 đồng mỗi lượt. Bảng phí từng CTCK và cách tính có ở bài phí giao dịch phái sinh.
Chi phí này quyết định số phận của bot lướt sóng. Ví dụ giả định, không phải số liệu của bot nào: backtest cho thấy 400 lệnh khứ hồi 1 hợp đồng trong 3 tháng, lãi gộp bình quân 0,6 điểm mỗi lệnh.
| Khoản | Mỗi khứ hồi (đồng) | 400 lệnh (đồng) |
|---|---|---|
| Lãi gộp trong backtest, 0,6 điểm | 60.000 | 24.000.000 |
| Phí và thuế (CTCK thu 2.000 đồng mỗi lượt) | −46.800 | −18.720.000 |
| Trượt giá 1 bước mỗi chiều, 0,2 điểm | −20.000 | −8.000.000 |
| Còn lại | −6.800 | −2.720.000 |
Tự tính ở mức 1.900 điểm, ký quỹ 17%. Chi phí một khứ hồi ở CTCK thu 2.000 đồng mỗi lượt là 46.800 đồng; mỗi bước giá 0,1 điểm là 10.000 đồng.
Một chiến lược “lãi” 24 triệu đồng trên giấy thành lỗ 2,72 triệu đồng chỉ vì phí, thuế và trượt giá một bước mỗi chiều. Backtest không trừ đủ ba khoản này thì con số lãi không có ý nghĩa. Muốn biết phí và trượt giá thật của bạn, chạy 1 hợp đồng một thời gian rồi so lệnh khớp thực tế với giá bot định đặt.
Đây cũng là phép thử đầu tiên cho mọi bot được rao bán: hỏi người bán xem backtest của họ đã trừ ba khoản này chưa.
Review bot phái sinh: 7 câu hỏi trước khi trả tiền
Chúng tôi không xếp hạng hay giới thiệu bot nào; thay vào đó, dùng bảy câu hỏi dưới đây để tự kiểm tra bất kỳ bot hay dịch vụ nào trước khi trả tiền, và đòi câu trả lời bằng văn bản. Theo Tuổi Trẻ (14/08/2025), các ứng dụng “robo chứng khoán” được rao bán khoảng 3,5–7 triệu đồng mỗi năm, kèm lời hứa “mua vùng đáy, bán vùng đỉnh” và lợi nhuận “hàng chục phần trăm”.
| Hỏi bên bán | Câu trả lời cần có | Dấu hiệu nên dừng |
|---|---|---|
| Kết quả từ backtest hay tài khoản thật? | Sao kê CTCK, có tên CTCK và thời gian | Chỉ có backtest hoặc ảnh chụp màn hình |
| Đã trừ phí, thuế, trượt giá chưa? | Từ khoảng 0,43 điểm mỗi khứ hồi ở 1.900 điểm, cộng trượt giá | Không nêu được con số |
| Tính trên bao nhiêu tài khoản? | Tổng số đang chạy và đã dừng | Chỉ khoe tài khoản lãi |
| Sụt giảm lớn nhất bao nhiêu? | Max drawdown bằng tiền | Chỉ khoe tỷ lệ thắng 80–90% |
| Ai giữ khóa API, mật khẩu, OTP? | Chỉ bạn | Đòi mật khẩu, OTP, khóa API |
| Bên bán là ai, thu tiền thế nào? | Pháp nhân, hóa đơn, phí cố định | Chia lời lỗ, thu % lãi, cam kết lợi nhuận |
| Tiền nằm ở đâu? | Tài khoản của bạn tại CTCK được cấp phép | Bắt nạp vào nền tảng riêng |
Ở quanh 1.900 điểm, chi phí dưới 0,43 điểm mỗi khứ hồi (chưa tính trượt giá) nghĩa là backtest đang thiếu phí hoặc thuế. Chỉ khoe tài khoản lãi mà giấu các tài khoản đã cháy là thiên lệch sống sót (survivorship bias), và tỷ lệ thắng cao không nói gì về khoản lỗ khi thua: vài lệnh lỗ lớn xóa hàng chục lệnh lãi nhỏ. Ngay CTCK được cấp phép cũng bị cấm bảo đảm lợi nhuận cho khách (Luật Chứng khoán Điều 91 khoản 1) và bị cấm thỏa thuận chia lợi nhuận hoặc lỗ với khách (Thông tư 121/2020 Điều 4 khoản 6). Thu phí theo phần trăm lợi nhuận trên tài khoản của bạn thường là dấu hiệu họ đang quyết định giao dịch thay bạn, tức quản lý tài khoản, việc chỉ tổ chức được cấp phép mới được làm. Đưa mật khẩu, OTP hay khóa API là trao quyền đặt lệnh, có khi cả quyền chuyển, rút tiền nếu lộ mật khẩu, OTP; SSI và DNSE đều ghi không chia sẻ khóa kết nối cho người khác.
Đòi nạp tiền vào nền tảng riêng là dấu hiệu lừa đảo đã được cảnh báo: nền tảng giả hiển thị số dư, lợi nhuận tăng dần, đến khi rút tiền thì đòi nộp thêm “thuế”, “phí” (Báo Pháp luật, 27/09/2026). Bot thật chỉ đặt lệnh trên tài khoản đứng tên bạn tại một CTCK được cấp phép; tiền ký quỹ nằm trong tài khoản ký quỹ do CTCK (thành viên bù trừ) mở và quản lý tách biệt cho từng nhà đầu tư, không nằm ở chỗ người bán bot (Thông tư 58/2021/TT-BTC Điều 10).
Nếu vẫn muốn tự động hóa, thứ tự ít rủi ro hơn là tự làm: bắt đầu bằng lệnh điều kiện trên app, rồi mới chuyển sang API với 1 hợp đồng, chạy thử trên sandbox nếu CTCK có. Phần dưới là những gì một bot VN30F phải xử lý mà bên bán hiếm khi nhắc tới.
Nếu tự viết bot: cách hoạt động và rủi ro riêng của VN30F
Một bot chạy được gồm năm khâu: dữ liệu, tín hiệu, kiểm soát rủi ro, gửi lệnh, đối chiếu vị thế với CTCK. Chiến lược chỉ là một khâu; phần lớn lỗi khi chạy thật nằm ở bốn khâu còn lại. Kiến trúc chi tiết và các điểm kiểm soát có ở bài API chứng khoán. Cách backtest và kiểm thử chiến lược là chủ đề riêng, bài này không đi sâu. Nếu đã quen viết EA cho MT4, MT5: logic mang sang được, còn hạ tầng thì không.
Quy tắc sàn mà code phải biết
Theo Quy chế niêm yết và giao dịch hợp đồng tương lai (ban hành kèm Quyết định 21/QĐ-HĐTV ngày 18/04/2025 của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam) và mẫu hợp đồng của HNX:
- Mã hợp đồng đổi theo tháng. Từ khi chạy KRX, mã có 9 ký tự: hợp đồng tháng gần nhất đang lưu hành là 41I1GB000, giao dịch cuối ngày 19/11/2026 (xem cấu trúc mã ở bài hợp đồng tương lai VN30). Sau ngày đáo hạn (thứ Năm thứ ba hằng tháng), bot phải chuyển sang mã mới; vị thế còn giữ đến ngày đáo hạn bị tất toán theo giá thanh toán cuối cùng, tính từ trung bình chỉ số VN30 trong 30 phút cuối, kèm thuế tại thời điểm đó.
- Giới hạn mỗi lệnh 500 hợp đồng, biên độ ±7% so với giá tham chiếu, bước giá 0,1 điểm, hệ số nhân 100.000 đồng mỗi điểm. Đặt giới hạn của bot thấp hơn nhiều so với 500 hợp đồng.
- Phiên định kỳ. ATO 8h45–9h00 và ATC 14h30–14h45; lệnh ATO chỉ nhập được trong phiên mở cửa, ATC trong phiên đóng cửa, và quy chế không cho sửa, hủy lệnh nào trong toàn bộ phiên định kỳ (Điều 22, Điều 24 khoản 4). Lệnh thị trường chỉ đặt được trong phiên liên tục, 9h00–11h30 và 13h00–14h30.
- Thanh khoản dồn vào một kỳ hạn. Đến 11h29 ngày 22/10/2026, VN30F1M khớp 88.928 hợp đồng, trong khi VN30F2M chỉ 122 và VN30F2Q 5 hợp đồng (Vietstock). Bot đặt lệnh thị trường ở kỳ hạn xa có thể khớp ở giá rất khác giá nó “thấy”.
Ký quỹ và call ký quỹ
Ở 1.900 điểm, mỗi hợp đồng cần 32.300.000 đồng ký quỹ ban đầu theo mức 17% của VSDC; CTCK được áp cao hơn (DNSE ghi 18,48%). Bot tính khối lượng theo “số tiền còn trống” dễ đẩy tài khoản sát ngưỡng ngay từ lệnh đầu.
Ví dụ tự tính theo ngưỡng của VPBankS (cảnh báo khi tỷ lệ sử dụng tài sản ký quỹ 90%, xử lý ở 100%): tài khoản 120 triệu đồng, bot mua 3 hợp đồng ở 1.900 điểm. Ký quỹ ban đầu 96,9 triệu đồng, tỷ lệ sử dụng 80,75% ngay khi mở. Giá giảm 55 điểm (khoảng 2,9%) là tỷ lệ vượt 90% dù tính cách nào: ở 1.845 điểm, ký quỹ ban đầu tính lại là 94.095.000 đồng, lỗ 16.500.000 đồng; cộng lỗ vào ký quỹ yêu cầu là 110.595.000/120.000.000 = 92,2%, trừ lỗ khỏi tài sản ký quỹ là 94.095.000/103.500.000 = 90,9%. Biên độ một phiên là ±7%, khoảng 133 điểm ở mức 1.900. Cách mỗi CTCK đo và xử lý khác nhau, xem bài ký quỹ phái sinh.
Khi chạm ngưỡng xử lý, CTCK có quyền đóng vị thế thay bạn. Một bot không đọc tỷ lệ ký quỹ sẽ có thể mở lại đúng vị thế vừa bị đóng.
Giá nhảy qua mức cắt lỗ
Lệnh cắt lỗ trong code chỉ là lệnh gửi đi khi giá chạm mức; nó không bảo đảm khớp ở mức đó. Vị thế giữ qua đêm chịu khoảng trống giá lúc ATO 8h45. Mỗi điểm là 100.000 đồng mỗi hợp đồng: mở cửa ngược 30 điểm với 3 hợp đồng là lỗ 9 triệu đồng trước khi bot kịp làm gì.
Mất kết nối, token hết hạn, lỗi trạng thái
Token đặt lệnh của SSI, DNSE, TCBS có hiệu lực tối đa 8 giờ, nên bot phải làm mới trước khi hết hạn giữa phiên. Tình huống nguy hiểm nhất là lệnh vừa gửi thì mất mạng: bot không biết lệnh đã vào sàn hay chưa, gửi lại và thành gấp đôi vị thế. Quy tắc tối thiểu: khi timeout, tra sổ lệnh trước khi gửi lại; mất dữ liệu quá vài giây thì ngừng ra quyết định.
Giới hạn tần suất và tiền ký quỹ
Vượt giới hạn tần suất, CTCK trả lỗi và từ chối lệnh. Một vòng lặp lỗi đặt, hủy lệnh liên tục làm sổ lệnh hiện cung cầu không có thật. Khoản 49 Điều 4 Luật Chứng khoán chỉ coi là thao túng khi hành vi nhằm tạo cung cầu hoặc giá giả tạo, nhưng đó không phải tình huống bạn muốn phải giải thích với cơ quan quản lý. Theo FAQ KRX của DNSE, vị thế giữ qua đêm rồi mới đóng thì tiền ký quỹ chỉ rút được sau T+1.
Review Chứng Khoán không khuyến nghị dùng bot hay chiến lược tự động cụ thể nào.
